Keynote

‘Niet veranderen maar verleiden’

Omarm de digitale versnelling
Martijn Aslander, de ‘stand-up filosoof’ wordt geïntroduceerd als Nederlander. Van de achterflap van zijn boek ‘Nooit Af’ haalt Mieke Van Gramberen een inspirerende spreuk. “Geef weg waarvan je het meeste hebt.” Dat is wat Flanders Synergy in de afgelopen jaren heeft gedaan: voorbeelden uit de praktijk omzetten naar concrete instrumenten voor iedereen die aan de slag wil met innovatieve arbeidsorganisatie. En dat is van levensbelang voor organisaties.

Kort door de bocht

Waarom? Dat gaat Martijn ons uitleggen. Hij pakt de microfoon en springt vol energie het podium op. “Ik heb genoeg inhoud voor zes uur”, brandt hij los. “Maar ik heb maar 40 minuten! Hoe moet dat nu? Vlamingen vinden over het algemeen dat Nederlanders als ik wat kort door de bocht zijn. Nou, dat moet ik dan nu maar waarmaken.”

Leiderschap

En dat doet hij. In sneltreinvaart en als in een rollercoaster neemt hij ons mee in zijn visie op de toekomst. En die liegt er niet om. In de komende tien, vijftien jaar gaat alles anders worden. Radicaal. “We staan aan de vooravond van het opheffen van de economie”, zegt hij. “De modellen die we hanteren in onze organisaties zijn verouderd.” Over leiderschap heeft Martijn ook nagedacht. “Eigenlijk is het heel simpel”, zegt hij. “Leiderschap is doen wat juist is, ongeacht de consequenties. Als je dat doet, dan ben je er.” Martijn geeft een ander inzicht over leiderschap: “If you want to lead, just lead. And watch who follows. Als er niemand volgt, ben je geen leider. Da’s eenvoudig genoeg, nietwaar?” Inderdaad, Martijn gaat kort door de bocht!

Digitale revolutie

Maar het past ons goed te luisteren naar zijn verhaal. Want hij weet waar hij over praat. Hij geeft een inkijkje in zijn verleden als jonge ondernemer. Daar ging af en toe behoorlijk wat mis. “Op een gegeven moment ben ik alles kwijtgeraakt wat ik had opgebouwd. Het liep gierend mis. Dat is heel leerzaam. Want als je niets meer hebt, hoef je ook niet meer bang te zijn om iets kwijt te raken.” Dat inzicht heeft Martijn als het ware bevrijd. Een ander inzicht dat hem daagde was de enorme kracht van de digitale revolutie die niet lang daarna losbarstte. Hij kan het niet genoeg benadrukken: “Zorg dat je digitale vaardigheden op peil blijven.”

Nieuwe vaardigheden

Hij geeft een voorbeeld uit zijn eigen praktijk. “Ik begon met een blog, ‘lifehacking.nl’. Daar geef ik tips over hoe je meer kunt doen met minder inspanning, door een beetje slim om te gaan met technologie. Hoeveel van jullie werken met Outlook?” Vrijwel alle handen in de zaal gaan naar boven. “Hoeveel van jullie leren nog wel eens een nieuwe functie in Outlook?” Vrijwel géén handen gaan nu in de lucht. Martijn: “I rest my case. Een gemiste kans. Jullie zijn hele dagen bezig met naar elkaar te e-mailen, en je leert geen nieuwe vaardigheden.”

Sociale media

Dan springt hij door naar de sociale media. Twitter. Facebook. Hij haalt Project X als voorbeeld aan. Een meisje van 16 dat ‘iedereen’ uitnodigt voor haar verjaardagsfeestje. De reactie van de bestuurders van haar dorp waren hilarisch. Ze haalden de straatnaambordjes van straat, zodat de duizenden spontane bezoekers het adres niet zouden vinden. “Je lacht, maar dat is ernstig. Het verschil tussen de politiek-bestuurlijke werkelijkheid en de maatschappelijke technologische werkelijkheid is enorm, dat blijkt uit die reactie. Die twee drijven steeds verder uit elkaar.” Hij schetst de consequentie: “Je hebt niet langer organisaties nodig om iets georganiseerd te krijgen. Stakende leraren die zelf een Facebookgroep opzetten. Die heeft nu 45.000 leden! En ze hebben 700 miljoen euro losgespeeld bij de regering. Dat is een leaderless organisatie. Dit is er in de samenleving aan de hand.”

Augmented reality

Martijn dendert door: “We hebben nu geleerd waarom netwerken zo belangrijk is. Wat komt daarna? De zwerm. Technologie kan zorgen dat netwerken tot ‘zwermen’ verbonden raken. Ik noem dat het netwerkeffect. Je ziet het overal opduiken.” Martijn wijst vervolgens op de kracht van augmented reality. “Bij Pokemon Go was het nog een grapje zonder veel inhoud. Maar augmentend reality gaat voor een enorme transitie zorgen.”

“Autisten zoals ik kunnen slecht tegen verandering. Ben je net ergens aan gewend, moet je weer veranderen. Je moet het geen veranderen noemen, maar verleiden.”

Veranderen versus verleiden

Al die veranderingen zorgen ervoor dat we anders zullen moeten gaan denken over arbeid, over leiderschap en over het nut van organisaties überhaupt. Zijn centrale boodschap is: verander mee. En noem het vooral geen verandering, want mensen zijn allergisch voor dat woord. “Autisten zoals ik kunnen slecht tegen verandering. Ben je net ergens aan gewend, moet je weer veranderen. Je moet het geen veranderen noemen, maar verleiden.” Hij noemt als voorbeeld berichtjes sturen via WhatsApp. “Dan laat iemand aan je zien hoe dat gaat en –hee!– de dingen gaan ineens veel sneller. Kijk, dán wil ik wel veranderen.”

Ga beginnen

Martijn rondt af. “We hebben het vandaag over leiderschap… Ik geef je dit mee: ga gewoon beginnen! Omarm de digitale versnelling, kijk of het zonder papier en zonder geld kan. Omzeil bureaucratische hindermachten.”

Het beeld dat Martijn over de toekomst schetst komt binnen. Af en toe heeft hij de lachers op zijn hand. “Je lacht”, zegt hij, “maar over tien jaar zal je nog aan deze speech van mij terugdenken.”

Richard Derks
Voeg toe aan selectie