Keynote

Show, don’t tell

Voor leiders van verandering en in verandering
“Hallo, ik ben Steven, ik ben negenenveertig jaar, ik ben algemeen directeur van een inspectiebureau”, zo gaat Koen Marichal van start op het podium voor de eerste keynote van de dag. “Ik lig wakker. Ik begin me ongemakkelijk te voelen, ik ben aan het piekeren, want ik krijg het gevoel dat het tijd is voor verandering. Ik probeer wel wat vernieuwing te brengen, maar eigenlijk komt er niet veel in beweging. Ook klanten zeggen: ‘We hebben een probleem bij jullie neergelegd, maar er lijkt niet echt veel van te komen.’ Ik maak me zorgen. Ik zit daar in een glazen kooi, een paleis bijna, met maar weinig leven in de brouwerij. Net zoals hier, ik sta helemaal alleen op een podium, ik heb een microfoon, ik praat tegen jou, het is eenrichtingsverkeer. Dat werkt hetzelfde tijdens werktijd: Ik stuur eens een mail.”

In de zaal wordt geknikt. Men lijkt zich in Steven te herkennen. Het oude leiderschap moet plaats maken voor een nieuw gedeeld leiderschap. Dan ineens klinkt er een stem van midden uit de zaal. Karen Wouters staat tussen het publiek. “Ik ben Michelle, herken dat wat je zegt, vorig jaar stond ik daar ook, op dat podium, alleen. Nu sta ik hier, tussen de mensen. Het is een open tent, zoals op een  camping, er is leven in de brouwerij.” “Aha,” zegt Steven. “Dus ik kan gaan dromen van een camping.” De zaal lacht.

Heimwee

Koen en Karen vertellen in de rollen van twee directeuren over het driejarig onderzoek dat ze uitvoerden naar de weg van oud naar nieuw leidinggeven. Van veelal hiërarchische structuren in silo’s, naar beperkte hiërarchie en werken in teams.

Karen hamert op de vier risico’s die ze hebben geïdentificeerd bij deze overgang: “Het eerste risico is dat er geen duidelijke leider van verandering is, het tweede risico zit in de vraag wat leiderschap nu precies is en dat er te vaak blauw op blauw wordt gewerkt, ten derde zit er een risico aan geen delend leiderschap aan de top en als laatste, en dat is een belangrijke, mogen de leidinggevenden niet aan hun lot overgelaten worden.” Dan lopen teams vast, ontstaat er heimwee naar de vroegere situatie en komt er weerstand.

Kom voorbereid aan de start

“Ik hoor de zaal zuchten”, zegt Steven. “Er komen zaken als visie en structuur voorbij, maar ik ben ook maar gewoon een ingenieur die opgeklommen is. Hoe begin je eraan?” Michelle komt op het podium staan. “Dus: wie ben ik als leider?” gaat ze van start. “Is de rol van vernieuwer iets voor mij? Wil ik daar tijd en energie voor vrijmaken? Wil ik voorop lopen?”
“Leiderschap is voor een groot gedeelte claiming and granting, maar als er te veel claims worden uitgezonden, dan maakt de organisatie van jou gemakkelijk een Don Quichote”, vult Steven aan. “Dus eigenlijk moet ik een soort Steve Jobs worden. Charismatisch en alles …” De zaal lacht luid. “Je moet voorbereid aan de start komen te staan”, stelt Michelle hem gerust.

Dus eigenlijk moet ik een soort Steve Jobs worden.

Ontwrichten

Het is zaak om als leider de betekenis van de bestaande norm te ontwrichten en daarna zorg te besteden aan het betekenis geven aan de nieuwe norm, dus op zoek te gaan naar een nieuwe leiderschapsnorm. “Hoe begin je daaraan?” zegt Steven. Michelle legt uit hoe belangrijk het is dat er een leider aan de start staat, maar ook dat deze in staat is het leiderschap op een goede manier te delen. Ze legt de verschillende leiderschapsrollen uit: beheerder, coach, veranderaar, netwerker en bezieler. In plaats van dat al deze rollen op één punt worden gecentraliseerd, wordt er nu één team gemaakt waarbinnen de rollen juist worden verdeeld. Het is de kunst van het leiderschap delen en voorbeeldig leiding geven aan de top.

Accept & commit

“Maar wie ben ik dan nog als leidinggevende?”, vraagt Steven zich af. “Dit zijn allemaal wel redelijk existentiële vragen die ik tegenkom. Hoe pak je dit dan aan?”
Uit het onderzoek bleek dat veel van de leidinggevenden vast komen te zitten als ze aan hun lot worden overgelaten. Dan wordt er energie gestoken in het veiligstellen van hun oude identiteit. “Accept en commit”, zegt Michelle. “Bewust worden van het feit dat er geen goede en foute antwoorden zijn, is erg belangrijk. Show, don’t tell. Laat het zien, door zelf ook zo te werken. Niet te veel babbelen en vergaderen, doe het maar gewoon.”

Hanneke Hendrix
Voeg toe aan selectie